Care for Late Stage Parkinsonism (CLaSP-studie)

terug naar overzicht
 vorige studie           volgende studie
Danny Hommel


 

BN De Stem over
Het Parkinsonhuys






 

Care for Late Stage Parkinsonism (CLaSP-studie)

Inleiding
Onderzoek naar de ziekte van Parkinson is voornamelijk gericht op patiënten in de vroege stadia van de ziekte. Parkinson is een progressieve ziekte, maar er is weinig bekend over het functioneren van patiënten in late fase van de ziekte. De recent afgeronde studie Verpleeghuizen op weg naar Integrale Parkinsonzorg (VIP-studie) onderzocht de problematiek van mensen met Parkinson in een verpleeghuis. Het onderzoek toonde aan dat patiënten ernstige motorische handicaps hadden, de helft van de patiënten was onderbehandeld en van de 258 bezochte patiënten kregen er 49 (19 %) een andere diagnose na uitgebreide beoordeling door een beweginsstoornis-expert1. Verder hadden patiënten frequent last van niet-motorische symptomen (slaapstoornissen, autonome stoornissen, neuropsychiatrische symptomen), die in hoge mate de kwaliteit van leven bepaalden2. Uit kwalitatief onderzoek door middel van interviews met patiënten, mantelzorgers en verpleeghuispersoneel, bleek dat deelnemers vonden dat zorg en behandeling van Parkinson in het verpleeghuis beter kon en beter moest.  De bevindingen uit de VIP studie  vormden de basis voor de Nederlandse “Handreiking voor multidisciplinaire parkinsonzorg in het verpleeghuis” uitgegeven in samenwerking met Verenso waarin de voorwaarden voor goede Parkinson zorg in het verpleeghuis zijn neergelegd3.

Met een nieuwe studie Care for Late Stage Parkinsonism (CLaSP-studie) willen we voortbouwen op de bevindingen van de VIP-studie. 

Doel van het onderzoek
De CLaSP studie heeft tot doel te bepalen welke organisatievorm de meest passende en 
kosteneffectieve zorg levert voor mensen in de late fase van de ziekte van Parkinson. Daarnaast zal de studie effectiviteit van een geïndividualiseerd behandeladvies meten. Wij verwachten dat deze studie waardevolle nieuwe informatie oplevert over effectieve, geïndividualiseerde zorgverlening voor deze complexe groep patiënten. De kennis zal gebruikt worden voor een update van de Nederlandse behandelrichtlijn.

Methode
Dit onderzoek is een combinatie van een cross-sectionele, multicenter, observationele studie met een gerandomiseerde trial in zes Europese landen (Verenigd Koninkrijk, Nederland, Duitsland, Portugal, Zweden, en Frankrijk), met verschillende organisatiemodellen voor zorg en welzijn. Er wordt een cohort met bijna 800 patiënten gedurende 12 maanden gevolgd, met minimaal 117 patiënten per land. Het belangrijkste inclusiecriterium is de aanwezigheid van de late-fase van de ziekte van Parkinson, gedefinieerd op twee verschillende wijzen. Ten eerste betreft het alle patienten in Hoehn & Yahr stadium IV of V tijdens ‘ON’ periode. Ten tweede geldt een ziekteduur van tenminste 7 jaar in combinatie met significante functionele invaliditeit (Schwab and England score 50% of minder) tijdens ‘ON’ periode.  Patiënten waarbij dementie zich manifesteerde voor het begin van de ziekte van Parkinson, patiënten met normal pressure hydrocephalus en patiënten met medicamenteus parkinsonisme, tenzij parkinsonverschijnselen aanblijven na het staken van het medicament, zullen worden geëxcludeerd. Alle patiënten worden uitgebreid beoordeeld door een expert door middel van gestandaardiseerde score- en vragenlijsten. Als aanvulling hierop zal een deel van de patiënten en mantelzorgers door middel van een semi-gestructureerde vragenlijst geïnterviewd worden over de ervaring van de zorg en de zorgbehoeften. 

Er zal een open-label trial uitgevoerd worden, om de impact van een geïndividualiseerde interventie vast te stellen, gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven. Patiënten worden at random, in een 3:1 verdeling, ingedeeld in een interventie- of controlegroep. Patiënten in de interventiegroep ontvangen geïndividualiseerde adviezen voor het optimaliseren van de behandeling, op basis van de uitgebreide beoordeling. De expert zal gedurende een periode van 8 weken de hoofdbehandelaar en de patiënt plus diens naasten actief ondersteunen en adviseren bij het doorvoeren van de adviezen. Voor de ondersteuning is er een telefonische hulplijn beschikbaar. Patiënten in de controlegroep behouden hun huidige zorg.

Om beter te begrijpen hoe en waarom deze geïndividualiseerde interventie werkt of niet werkt, en om inzicht te krijgen in de kosten en baten, is een procesevaluatie nodig. Het verzamelen van deze informatie biedt de mogelijkheid om hiaten op te sporen in de uitvoering van de gemaakte adviezen, om zo een eventuele (in)effectiviteit van de interventie te verklaren. Bovendien geeft de procesevaluatie informatie over de interne en externe validiteit van de (kosten)effectiviteit van de interventie. 

Fase van het onderzoek
De pilot-fase van de studie is afgerond. Per 1 september 2015 is de werving van de studie gestart en deze zal lopen tot 1 september 2016. De dataverzameling zal naar verwachting 1 jaar later in september 2017 afgerond zijn. De eerste resultaten worden daarna en in de loop van 2018 verwacht.

Wie voert het uit?
A.L.A.J. Hommel, AIOTO specialisme ouderengeneeskunde, Radboudumc / Groenhuysen Roosendaal, Danny.Hommel@Radboudumc.nl 

Begeleiders
Prof. B.R. Bloem, neuroloog, Radboudumc, Nijmegen
Prof. R.T.C.M Koopmans, specialist ouderengeneeskunde, Radboudumc, Nijmegen
Dr. M.J. Faber, onderzoeker, Radboudumc, Nijmegen
N.J. Weerkamp, neuroloog, Bronovo ziekenhuis Den Haag

Financiering
De CLaSP-studie wordt mogelijk gemaakt door een projectfinanciering uit het EU Joint Programme “Neurodegenerative Disease Research” (JPND), een additionele ondersteuning door ouderenzorgstichting Groenhuysen uit Roosendaal en een ondersteuning door de Stichting beroepsopleiding Huisartsen en Specialisten Ouderengeneeskunde (SBOH). 

[1]    Weerkamp NJ, Zuidema SU, Tissingh G, et al. Motor Profile and Drug Treatment of Nursing Home Residents with Parkinson's Disease. J Am Geriatr Soc. 2012;60: 2277-2282.
[2]    Weerkamp NJ, Tissingh G, Poels PJE, et al. Nonmotor Symptoms in Nursing Home Residents with Parkinson's Disease: Prevalence and Effect on Quality of Life. J Am Geriatr Soc. 2013;61: 1714-1721.
[3]    Van Rumund A, Weerkamp N, al. e. Handreiking voor multidisciplinaire parkinsonzorg in het verpleeghuis. In: Parkinsonnet PV, ed. Utrecht: Verenso, 2011.