Dementia Care Mapping

terug naar overzicht
vorige studie            volgende studie
naar 'Interventies probleemgedrag'
Geertje van de Ven                                                                                    

 



Resultaten aug. 2013 (samenvatting)


Nieuwsbrief febr 2012

 

1.    Beschrijving

Ontstaan
De grondlegger van DCM is Tom Kitwoord die constateerde dat hoewel de cognitieve vermogens van mensen met dementie achteruitgaan, de emoties in stand blijven. DCM is een vorm om persoonsgerichte zorg te kunnen verlenen. DCM wordt in tientallen landen toegepast en er zijn een klein aantal wetenschappelijke evaluaties uitgevoerd. De Bradford Dementia Group coördineert DCM wreldwijd; in Nederland is DCM Nederland de enige licentiehouder, zie www.dcmnederland.nl.

Doel, doelgroep, focus
DCM poogt de neuropsychiatrische symptomen van mensen in het verpleeghuis met dementie te verminderen, evenals de problemen van de zorgverleners die hieraan gerelateerd zijn, zoals werkstress. De zorgverleners krijgen inzicht in de zorgsituatie en de mogelijke oorzaken van gedragsproblemen bij bewoners. De zorgverleners initiëren verbeteringen om aan de behoefte van bewoners te kunnen voldoen.  

De interventie DCM
De interventie bestaat uit meerdere cycli van systematische observaties van zorgverlener-bewoner interacties, waarop feedback naar de zorgverleners wordt gegeven en actieplannen gemaakt worden. Het observeren is gestandaardiseerd: een 'mapper' (een observator die opgeleid is in DCM) noteert elke vijf minuten, zes uur lang, wat hij observeert. Hiervoor is een formulier ontwikkeld dat twee typen observaties noteert: 1) wat doet de bewoner op dat moment en 2) welk effect de communicatie van de zorgverlener op de bewoner heeft. Alle gegevens tesamen geven inzicht in het welbevinden van de bewoner en de rol die de omgeving hierbij speelt. Deze rapportage bespreekt de mapper met het zorgteam en het team maakt vervolgens zelf actieplannen om de zorg te verbeteren.

Video’s/foto’s
Zie: website DCM

2.    Evaluatie en effecten DCM

Internationale studies
Eerdere studies laten zien dat DCM effectief kan zijn. Zo blijkt uit een onderzoek uit Australië dat cliënten minder geagiteerd zijn en er minder valincidenten voorkomen. Ook een onderzoek uit Noorwegen laat positieve effecten van DCM zien: de kwaliteit van leven van cliënten nam daar toe. 

Fase van het evaluatie-onderzoek
De Nederlandse studie is inmiddels ook afgerond.

Onderzoeksopzet
Een (kosten)effectstudie heeft plaatsgevonden, een cluster-gerandomiseerde gecontroleerde studie met de verpleeghuizen als clusters. Er participeerden 34 afdelingen van 11 verpleeghuizen met 434 cliënten en 382 medewerkers. De verpleeghuizen werden via loting verdeeld over de interventie- en de controlegroep. Tien verzorgenden werkzaam bij de interventieafdelingen volgden de DCM-training en voerden tenminste twee DCM-cycli uit. Er is ook een procesevaluatie uitgevoerd.

Resultaten
In de Nederlandse studie zijn geen statisch significante effecten gevonden op agitatie, de primaire uitkomstmaat. Ook niet op de kwaliteit van leven, medicatiegebruik of valincidenten. Bij de verzorgenden zijn geen verschillen gevonden op ziekteverzuim of arbeidstevredenheid. De procesevaluatie laat zien dat de mate van de implementatie per afdeling sterk verschilde.

Conclusie en aanbevelingen
We concluderen dat DCM effectief is in strikt gecontroleerde condities, maar niet in onze pragmatische studie. Wanneer een verpleeghuis DCM wil implementeren, dan bevelen we onder andere aan om duidelijke afspraken te maken met alle medewerkers in termen van benodigde tijd en kosten, DCM Nederland te betrekken bij de werving van de mappers en per organisatie een medewerker aan te wijzen die de organisatorische taken van de DCM implementatie op zich neemt. 


3.    Uitvoeren en implementeren van DCM
DCM Nederland bezit alle implementatiemiddelen, zie www.dcmnederland.nl.


4.    Aanbevolen literatuur over DCM

(inter)nationaal:

UKON-studie


5.    Informatie over de wetenschappelijke studie

Onderzoeksteam
Onderzoeker: Geertje van de Ven:
gvandeven@fwg.nl  
Promotoren: Prof. dr. MJFJ Vernooij-Dassen & Prof. dr. RTCM Koopmans
Co-promotoren: Dr. I Draskovic & Dr. S Zuidema

Financier: 
ZonMw